Co se trata de vita e de morte, ła xente ła xe senpre abituà a dividarli in do estremi oposti: ła vita ła xe ła łuxe fresca e calda del matin, i fiori che fiorise sui rami, e ła speransa tegnùa streta inte łe palme; mentre la morte è la notte fredda e silenziosa, foglie appassite che cascano dai rami, e un fine inevitabile da cui fuggiamo. Sta paura istintiva ła ne rende speso osesionài da slongar ła durata deła vita, ma ignorar l’esplorasion deła profondità deła vita, e no semo senpre disposti a afrontare el fato che ła morte ła xe na parte indispensabiłe deła vita. No i xe mai nemighi separài, ma conpagni che i convive e i dipende l’un da l’altro nel ciclo deła natura.
El presioxo deła vita no xe inte l’eternità, ma inte ła so finitesa e vitałità.Ła vita ła xe un viajo a senso unico. Scominsiando dal pianto deła nasita, tochemo el całor e el fredo del mondo co curioxità e entusiasmo, sentimo el calor de l’afeto de fameja, ła sincerità de l’amicisia, e ła bełesa de l’amor, sperimentemo łe ride e łe lagreme, ła morbidesa e łe frustrasión, cresemo in ogni esperiensa, e se inrichisemo in ogni percesion. Na erba selvadega ła se sforsarà de rompere el teren, un fioreto el fiorirà corajosamente verso el sol, e un osèl vołante el persisterà a slargar łe so ale e a svołar. Tute łe vite del mondo łe fa del so mèjo pa far łuxere ła so łuxe in un tenpo limità, che xe el significato pì orixinałe deła vita - no soło de esistar, ma de crésar caldo, sentirse atenti e łassar un segno unico. No ghemo da far fadiga a saver quando che ła vita ła finirà, basta tegner conto de ogni momento del presente, amar sinceramente, viver seriamente e inpinir ła vita limitada de całor e vałor.
Ła morte no ła xe teribiłe. No xe la distruzion de la vita, ma el ciclo e la destinazion de la natura.Ła nasita, l’inveciamento, ła małatia e ła morte łe xe łe leji pì giuste del mondo, nissun pol esar na ecesion sensa vardar ła richesa o el status. Pensemo senpre che ła morte ła sia ła perdita, ła separasion e ła fine de tuto, ma da n’altra prospetiva, ła morte ła xe soło ła trasformasion dełe forme de vita: łe foje cadue łe se trasforma in fango de primavera pa nutrir novi albari, l’acua corente ła se fonde in fiumi e mari pa tornar in vastesa, e łe vite perse no łe sparisse mai veramente. Quei che gavemo amà, el calor che gavemo lasà, e ła bontà che gavemo trasmeso i restarà senpre nel mondo, i deventarà ła łuxe neła memoria dełe generasión dopo, e i se integrarà nel ciclo deła natura. La morte ci insegna a stimare, ci fa capire la fragilità e la preziosità della vita, ci fa lasciare andare le ossessioni e le dispute, sapere rispettare la vita, trattare gentilmente gli altri e noi stessi. No l’è na fine scura, ma un ricordo che dovemo viver come che volemo nel tempo che gavemo la vita.
El ciclo de la vita e de la morte l'è na lege eterna de l'universo, e anca la verità più gentile de la vita. No ghemo bisogno de vér paura de ła morte, e gnanca de perdare el tenpo deła vita. La vita ne dà el dirito de sentir el mondo, e la morte ne dà la calma de sistemar el passato. I se conpleta, rendendo ogni vita inportante e ogni adio inportante. Tuti noaltri tratémo ła vita co maraveja, abrasémo ła vita co entusiasmo, e afrontémo ła separasion e finimo co na mente calma e pasìfica, capìsemo che dovarìsimo viver in modo briłante al massimo quando che semo vivi, e acetàmo l’acordo deła natura in modo pacifico quando che morimo, e vivemo el sé pì autentico e caldo nel ciclo deła vita e deła morte.
